Jos Willemsen
023-7100022
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Stand van zaken rond het alcoholslotprogramma

Introductie en inhoud ASP
Eind 2011 werd in Nederland het alcoholslotprogramma (ASP) geïntroduceerd. Dit zou voortaan worden opgelegd door het CBR, naast de straf (vaak een rij-ontzegging en een boete) die de overtreder al kreeg van de strafrechter. In het kader van het ASP kan iemand 24 maanden alleen rondrijden in een personenauto (rijbewijs B) met een alcoholslot. Daarnaast moet er een bedrag van ongeveer EUR 4.500 aan "uitvoeringskosten" worden betaald aan het CBR. Als iemand niet kan deelnemen (bijvoorbeeld omdat deze kosten veel te hoog zijn) dan blijft het rijbewijs ongeldig voor een periode van 5 jaar. Het ASP wordt ook opgelegd aan "first offenders", dus niet alleen aan mensen die al de fout in zijn gegaan.

Nauwelijks gekeken naar gevolgen voor burger
De wetgever heeft nauwelijks stil gestaan bij de ingrijpende gevolgen voor burgers en de vraag of zo wel voldoende maatwerk kan worden geboden. Ook is door de wetgever niet gekeken naar de verhouding met grondrechten die voortkomen uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).

Afgeschaft voor bestuurders brommer
Er bleek zo slecht te zijn nagedacht over het ASP, dat de overheid binnen een jaar al moest terugkomen op het ASP. Bestuurders van brommers (die niet eens een auto hadden, of wellicht misschien nog niet eens een autorijbewijs) hoefden voortaan niet meer 2 jaar een alcoholslot in te laten bouwen in een personenauto (rijbewijs B), maar vielen buiten het programma.

Beroepschauffeurs met C-rijbewijs
Omdat er in het kader van het ASP enkel een slot mocht worden ingebouwd in personenauto's (en dus niet in vrachtwagens), kwamen beroepschauffeurs in grote problemen. Inbouw in een vrachtwagen was technisch mogelijk, maar de overheid vond het nog niet "praktisch" om al sloten in te gaan bouwen in vrachtwagens. Dit betekende dus dat beroepschauffeurs 2 jaar lang niet konden werken, en ondertussen wel in een personenauto met slot moesten rondrijden en EUR 4.500 moesten betalen (terwijl ze dus hun inkomen kwijt waren).

Dit ging er niet in bij de rechtbank Haarlem: door het ASP voor een beroepschauffeur werd een dikke streep gezet. Rechters in Breda en Utrecht deden hetzelfde. Waarom? Het ASP was voor beroepschauffeurs een dermate zware maatregel dat het eigenlijk een straf is. En straffen mogen (op basis van het EVRM, "criminal charge") alleen worden opgelegd als ze worden afgewogen tegen de belangen van de betrokken burger.

Als het ASP dus een straf was ("criminal charge"), moest de rechter "indringend" toetsen, en zou dat dus ervoor kunnen zorgen dat het ASP in sommige gevallen niet opgelegd mocht worden. Bovendien is dubbele betraffing niet mogelijk, dus dan is het óf de gang naar de strafrechter, óf een ASP-straf door het CBR.

De wetgever had aanvankelijk helemaal geen rekening gehouden met deze mogelijkheid. Het CBR nam in alle procedures (ook die tegen beroepschauffeurs) het standpunt in dat geen sprake was van een straf. De minister die verantwoordelijk was voor het CBR (Schultz van Haegen) nam op 30 januari 2013 in een overleg met de Tweede Kamer het standpunt in dat het ASP inderdaad een straf was, maar dat dat ook terecht was. Het CBR hield het er vervolgens op dat de minister in dit overleg een verkeerde uitspraak had gedaan, en dat bij het ASP geen sprake was van een straf. Helaas geeft de uitspraak van de minister treffend aan hoe goed er is (en wordt) nagedacht over het ASP in Den Haag.

In hoger beroep bij de Raad van State werd vastgesteld dat voor beroepschauffeurs inderdaad sprake van van een "criminal charge" voor beroepschauffeurs die het ASP opgelegd kregen. De minister werd echter gered door de overweging van de Raad van State dat deze straf hoe dan ook gerechtvaardigd was in het kader van de verkeersveiligheid, hoe groot de gevolgen in feite ook waren voor de betrokken chauffeur. De wetgever mocht van de Raad van State zelf afwegen of de gevolgen niet te groot waren. Het feit dat het technisch mogelijk was om een slot in te bouwen in vrachtwagens maar dat de overheid ervoor koos om dat niet te doen, maakte de Raad van State niet uit.

De publiciteit had echter zijn weerslag gehad en in mei 2014 kondigde de minister ineens aan dat het ASP onmiddelijk niet meer zou worden opgelegd aan beroepschauffeurs (rijbewijs C). Opmerkelijk is dat de minister verwees naar de uitspraak van de Raad van State, die in haar ogen zou beletten dat het ASP nog zou worden opgelegd aan beroepschauffeurs. Hoe dan ook is de uitspraak goed nieuws voor beroepschauffeurs, die niet meer hoeven te vrezen voor het verliezen van hun hebben en houden door oplegging van het ASP.

Recente ontwikkelingen
Strafrechters hebben zich aanmerkelijk kritischer betoond dan de Raad van State. Een positieve wending is gevolgd met het niet-ontvankelijk verklaren van een verdachte in een strafzaak door het Hof Den Haag. Het Hof Den Haag merkt het ASP aan als dermate ingrijpend (ook voor een houder van alleen een rijbewijs-B) dat sprake is van een criminal charge. Deze lijn is recent ook gevolgd door het Hof Arnhem-Leeuwarden. Eerder verklaarden de Nederlandse strafrechters al erg kritisch te zijn over oplegging van het ASP in het bestuursrecht door het CBR.

Naar aanleiding van deze ontwikkelingen bij de strafrechters heeft de Raad van State onlangs zeer kritische vragen gesteld aan het CBR. Het ASP is hierdoor in zijn geheel opgeschort door de minister. In de maand november 2014 wordt een nieuwe, belangrijke uitspraak verwacht door de Raad van State.

Terwijl er thans geen enkel nieuw alcoholslot meer wordt opgelegd door het CBR, blijft de organisatie van mening dat voor "oude" gevallen het ASP van toepassing blijft. Een onacceptabele situatie, want zo is er sprake van ongelijkheid. De rechtbank Amsterdam heeft recent een streep gehaald door een ASP op grond hiervan. Ook is van belang dat het alcoholslot zelf zeer gebrekkig functioneert en veel onterechte foutmeldingen geeft. Door de druk van onterechte foutmeldingen zitten veel deelnemers onnodig in de stress: bij teveel foute testen worden ze het ASP uitgezet en zijn ze hun rijbewijs 5 jaar kwijt. De rechtbank Rotterdam bepaalde hierdoor onlangs dat iemand niet het ASP werd uitgezet.

Kort geding voor bestaande gevallen
Alle reden om de bestaande deelnemers van het ASP dus ook te helpen. Vaak mensen die de wanhoop nabij zijn. Met collega's De Vries , Kabel en Van Spanje zal, als de Raad van State het ASP niet geheel van tafel haalt in november 2014 (en geen eenduidige uitspraak doet in een andere richting), een kort geding worden gestart namens zoveel mogelijk personen.

Indien u getroffen bent door het ASP of indien u vragen heeft, neem dan vrijblijvend contact op voor een gesprek.